Sáng Thứ Bẩy đầu tiên của năm mới 2008, nhạc sĩ Nam Lộc loan báo một tin buồn: Lê Quỳnh, nam tài tử điển trai và nổi tiếng nhất của nền điện ảnh Việt Nam đã trút hơi thở cuối cùng tại một bệnh viện ở vùng Orange County vào lúc 12 giờ 40 sáng ngày mùng 5 tháng Giêng, 2008, hưởng thọ 74 tuổi. Tài tử Lê Quỳnh sinh ngày 6 tháng Chín năm 1934 tại Hà Nội, di cư vào Nam năm 1954. Ông nổi tiếng khi thủ diễn vai chính trong những cuốn phim “Chúng Tôi Muốn Sống”, “Hồi Chuông Thiên Mụ”, “Chờ Sáng”, “Từ Sài Gòn đến Ðiện Biên Phủ” v.v... Riêng phim “Chúng Tôi Muốn Sống” đã phản ảnh được trung thực xã hội miền Bắc Việt Nam, khi cộng sản cướp công của toàn dân kháng chiến chống thực dân Pháp, để rồi áp đặt một chế độ độc tài, man rợ trên một nửa phần đất của tổ quốc. Cảnh đấu tố trong chiến dịch Cải Cách Ruộng Ðất do cộng sản tiến hành, cảnh người dân bỏ lại tất cả sau lưng để di cư vào Nam, và nhất là cuối phim, cảnh Lê Quỳnh (trong vai một người từng tham gia Việt Minh, nhưng cha mẹ bị đấu tố chết, bản thân bị hành hạ dã man) trốn vào Nam trên một chiếc ghe mong manh giữa biển khơi, bị cá mập cắn đứt một chân, thân thể đau đớn, nhưng vẫn cố dấn tới phía trước là vùng đất tự do: trọn cảnh trong phim là một bản án đối với chủ nghĩa cộng sản và những kẻ điên cuồng theo nó.

Tuần lễ đầu của năm mới, một nghệ sĩ tài hoa khác của Việt Nam cũng vĩnh viễn từ giã chúng ta: nhạc sĩ Châu Kỳ. Châu Kỳ sinh năm 1923 tại làng Dưỡng Mông, Thừa Thiên. Ông mất tại Sài Gòn lúc một giờ sáng ngày 6 tháng Giêng. Trước khi trở thành nhạc sĩ sáng tác, ông từng là một ca sĩ tân nhạc thuộc lớp đầu tiên của Việt Nam. Châu Kỳ sáng tác khoảng 200 nhạc phẩm. Những bài tiêu biểu của ông là “Huế Xưa”, “Miền Trung Thương Nhớ”, “Ðón Xuân Này Tôi Nhớ Xuân Xưa”, “Sao Chưa Thấy Hồi Âm”, “Ðược Tin Em Lấy Chồng”. Châu Kỳ sống trọn đời với âm nhạc. Ðến cuối đời, ông vẫn tìm những bài thơ hay để phổ nhạc.

Lê Quỳnh và Châu Kỳ ra đi là một mất mát lớn đối với nghệ thuật điện ảnh và nền âm nhạc của Việt Nam.

Ðầu năm, Israel trải thảm đỏ chào đón Tổng Thống Bush. Lãnh đạo nước Mỹ công du Trung Ðông nhằm tìm kiếm một giải pháp hòa bình cho hai dân tộc Do Thái và Palestine. Cầu mong hòa bình sẽ đến với vùng đất triền miên máu lửa này.

Cũng đầu năm, cuộc chạy đua vào chức vụ lãnh đạo Tòa Bạch Ốc trở nên sôi nổi. Trong cuộc bầu cử sơ bộ tại New Hampshire, Nghị sĩ Hillary Clinton thuộc đảng Dân Chủ và Nghị sĩ John McCain thắng lợi bất ngờ.

Những ngày tháng sắp tới, các tiểu bang khác sẽ tổ chức những cuộc bầu cử sơ bộ, để rồi hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ chọn ứng viên ra tranh chức tổng thống trong cuộc bầu cử tháng 11 năm nay. Ai sẽ kế vị đương kim Tổng thống George W. Bush; liệu có thể xoay vần được cục diện tại các điểm nóng trên thế giới như Iraq, Afganistan... và giải quyết những hồ sơ lớn của nước Mỹ?

Tại quê nhà chúng ta thì đầu năm giáo dân Hà Nội vẫn tiếp tục cầu nguyện đòi nhà cầm quyền cộng sản trả lại Tòa Khâm Sứ. Liệu phong trào đòi đất đang có chiều hướng lan ra nhiều nơi, cùng với các cuộc biểu tình của người dân chống Trung Quốc xâm lăng và cuộc đấu tranh vì khát vọng dân chủ, có thể trở thành ngòi nổ để giải quyết vấn nạn hiện nay của Việt Nam: chế độ cộng sản?

Tháng Giêng còn gợi nhớ đến Mai Thảo. Thoắt cái đã mười năm, tác giả “Ðêm Giã Từ Hà Nội” từ giã ra đi. Nói về con người Mai Thảo, nhà văn Cao Xuân Huy kể: Chúng tôi mấy người cùng Mai Thảo đi nhậu. Vì quán chỉ có giấy phép bán bia, nên mang theo rượu mạnh, vào quán gọi mấy chai soda và món nhậu. Nhậu nửa chừng, Mai Thảo gọi thêm mấy món nhậu, mặc dầu suốt cuộc nhậu ông không hề đụng đũa. Vì các đĩa thức ăn đã đầy trên bàn và gần như vẫn còn nguyên, tôi buột miệng: “Món nhậu còn nguyên, anh gọi thêm làm gì?” Mai Thảo gắt: “Quán người ta bán bia. Mình mang rượu vào rồi chỉ gọi soda thì làm sao người ta sống? Không ăn cũng phải gọi để mà trả tiền chứ!”

Nhớ Mai Thảo, chợt nhớ bốn câu thơ của ông:

“Thế giới có triệu điều không hiểu

Càng hiểu không ra lúc cuối đời

Chẳng sao khi đã nằm trong đất

Ðọc ở sao trời sẽ hiểu thôi.

Quả thật, có quá nhiều điều vẫn xẩy ra thường ngày trên quả đất này mà chúng ta không tài nào hiểu được.

Việt Tide